Werkwaarden

Wat wil ik met mijn werk bereiken?

Werkwaarden laten zien wat je met werk wilt bereiken. Bijvoorbeeld de wereld verbeteren, rijk worden of een baan met zekerheid. Werkwaarden worden vaak ook drijfveren genoemd. Let op: het bepalen van je werkwaarden is niet hetzelfde als het resultaat van een beroepskeuzetest. Met een beroepskeuzetest onderzoek je welke activiteiten je leuk lijken en welke beroepen hierbij passen. Terwijl werkwaarden ook iets normatiefs hebben en vooral aangeven wat je belangrijk vindt in jouw werk. Hieronder staan 25 veelvoorkomende werkwaarden. Ze staan in alfabetische volgorde. Bij elke werkwaarde worden ter illustratie een paar passende voorbeeldberoepen genoemd. Loop ze eens rustig langs en ontdek jouw belangrijkste werkwaarden.

werkwaarden

1. Aandacht
Er zijn mensen die altijd in het middelpunt van de aandacht willen staan. Ze delen graag hun leven en laten zien hoe zij tegen dingen aankijken.
Bijvoorbeeld: acteur, zanger, vlogger (influencer).

2. Aansprekende werkplek
Sommige mensen zijn erg gevoelig voor de locatie waar ze moeten werken. Ze werken graag in een mooi gebouw, aansprekende plek of mooie locatie. Mensen met deze drijfveer zullen moeite hebben met een werkplek op een achteraf industrieterrein of een groot en anoniem kantoorgebouw.
Bijvoorbeeld: verkoopadviseur, museummedewerker, gids.

3. Afwisseling
Afwisseling of variatie in het werk houdt in dat je op een dag veel verschillende dingen doet. De ultieme variatie is dat geen dag hetzelfde is en je van tevoren ook niet weet wat de volgende dag gaat brengen. Variatie kun je hebben door fysiek op veel verschillende plekken te werken maar kan ook te maken hebben met veel verschillende werkzaamheden uitvoeren achter een computer of een combinatie hiervan.
Bijvoorbeeld: koerier, monteur zonnepanelen, journalist.

4. Altruïsme
Bij altruïsme gaat het erom dat je wat voor de maatschappij en anderen wilt betekenen. Je drijfveer is dat je anderen wilt helpen. Je wil de wereld verbeteren door een bijdrage te leveren aan de samenleving en het algemeen belang. Dit kan betekenen dat je door middel van direct contact mensen helpt (bijvoorbeeld in de zorg of onderwijs) maar ook indirect door bijvoorbeeld voor de overheid of een maatschappelijke organisatie te werken.
Bijvoorbeeld: docent voortgezet onderwijs, bestuurskundige, woonbegeleider.

5. Ambitieus
Met ambitieus wordt bedoeld dat sommige mensen altijd hogerop willen komen. Ambitie betekent letterlijk eerzucht. Ambitieuze mensen meten hun succes af aan de groei die ze in hun loopbaan maken. Dit is een andere drijfveer dan competitie (strijd met anderen aangaan) of prestatiemotivatie (strijd met jezelf aangaan).
Bijvoorbeeld: manager, product owner, chef-kok.

6. Autonomie
Autonomie heeft vooral betrekking op het zelf kunnen bepalen wat en wanneer je iets doet. De ultieme vorm van autonomie is natuurlijk dat je aan niemand verantwoording hoeft af te leggen, behalve aan jezelf en je feitelijk eigen baas bent. Maar er zijn genoeg beroepen denkbaar waarbij je redelijk zelfstandig bent. Vooral beroepen waarbij je niet te veel afgeleid moet worden en alleen kunt werken.
Bijvoorbeeld: webdeveloper, auteur, vertaler.

7. Balans werk-privé
Sommige drijfveren kunnen erg afhankelijk zijn van je levensfase. De balans tussen werk en privé is hier een mooi voorbeeld van. Mensen met jonge kinderen of mensen die zorgen voor een ziek familielid kunnen op een gegeven moment erg veel behoefte hebben aan een baan waar ze zorg en werk beter kunnen combineren. Maar er zijn ook genoeg mensen die zonder de noodzaak om voor iemand te zorgen, behoefte hebben aan een leven met meer tijd voor zichzelf dan werk alleen. Het ene beroep leent zich beter voor parttime werk dan het andere beroep.
Bijvoorbeeld: magazijnmedewerker, hovenier, docent.

8. Collegialiteit
Collegialiteit houdt in dat je op zoek bent naar een werkomgeving waarin je werkt met leuke collega’s en er veel waarde wordt gehecht aan een prettige werkomgeving. Relationele beroepen vind je bijvoorbeeld op werkplekken waar je veel en intensief moet samenwerken en het daarnaast belangrijk is dat je voorkomend bent. Zoals in het toerisme, de horeca of plek waar veel mensen in- en uitlopen.
Bijvoorbeeld: horecamedewerker, animatiemedewerker, office-manager.

9. Competitie
Sommige mensen zijn heel competitief en willen altijd winnen of de beste zijn. Ze hebben een sterke drive om anderen te overtreffen. In sommige organisaties wordt er ook een vorm van competitie aangewakkerd door prestaties van werknemers of afdelingen organisatie breed te communiceren. Een competitieve werkomgeving zal je vaak tegenkomen in functies op het gebied van sales.
Bijvoorbeeld: vertegenwoordiger, telemarketeer, straatverkoper.

10. Contacten
Sommige mensen zijn geboren netwerkers. Ze krijgen energie van het leggen van contacten en ontmoeten van mensen. Het liefst plannen ze hun hele agenda vol met afspraken. Mensen die graag contacten leggen komen het beste tot hun recht in beroepen op het gebied van relatiebeheer en klantcontact.
Bijvoorbeeld: accountmanager, fondsenwerver, recruiter.

11. Creativiteit
Bij creativiteit denken mensen snel aan artistieke werkzaamheden als zingen, schilderen of fotograferen. Maar bij creativiteit in relatie to werk gaat het er vooral om dat je de ruimte hebt om vernieuwende ideeën te bedenken en te experimenteren. Dat kunnen nieuwe producten of diensten zijn. Maar dat kunnen ook marketingconcepten zijn of andere manieren van dingen organiseren. Creativiteit als drijfveer heeft vooral te maken met grenzen verleggen of uitproberen van nieuwe dingen. Een waarde die in heel functies gewenst is of zou kunnen zijn.
Bijvoorbeeld: industrieel ontwerper, content marketeer, illustrator.

12. Gemeenschapszin
In het Engels wordt gemeenschapszin ook wel community spirit genoemd. Met gemeenschapszin wordt bedoeld dat je verbinding staat met anderen en ergens bij hoort. Alsof je door ergens werkzaam te zijn onderdeel uitmaakt van een familie. Vaak zijn dit organisaties met een zeer duidelijk en uitgesproken profiel. Denk aan het blauwe gevoel van KLM, mariniers bij defensie of medewerker van een bedrijf als Apple.
Bijvoorbeeld: stewardess, politieagent, beroepsmilitair.

13. Invloed
Invloed als werkwaarde betekent dat je het graag voor het zeggen hebt, de baas wilt zijn en (mede) bepaalt wat anderen moeten doen. Je hebt met andere woorden graag invloed op de besluitvorming en neemt het liefst zelf de beslissingen. Een reden hiervan kan zijn dat je graag de verantwoordelijk draagt, denkt het beter te kunnen of uitgedaagd wilt worden om situaties te beïnvloeden. Denk aan functies in het management, bestuur of politiek.
Bijvoorbeeld: interim-manager, CEO, politicus.

14. Lichamelijk werk
Als je graag fysiek bezig bent zal je over het algemeen geen bureaubaan ambiëren. Deze drijfveer heeft betrekking op lichamelijk werk waarbij je met je handen werkt, op verschillende plekken werkt, vaak buiten of veel onderweg bent.
Bijvoorbeeld: stukadoor, verhuizer, loodgieter.

15. Normen
Normen kunnen heel leidend zijn in het bepalen van passend werk. Bijvoorbeeld in het uitsluiten van werk waarvan je vindt dat dit niet past bij jouw normen. Sommige mensen zullen niet in de wapenindustrie of voor een sigarettenfabrikant willen werken. Andersom kan natuurlijk ook. Vanuit een bepaalde overtuiging ga je dan werk zoeken waarmee je jouw normen kan uitdragen. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door te werken bij een organisatie die erg goed aansluit bij jouw normen, een functie uitoefenen waarbij je normen uitdraagt of een bedrijf beginnen waarmee je producten of diensten verkoopt volgens jouw persoonlijke waarden.
Bijvoorbeeld: gewichtsconsulent, voorganger, GZ-Psycholoog.

16. Ondernemerschap
Sommige mensen zijn geboren als ondernemer of ontwikkelen een neus voor ondernemerschap. Ze zien overal kansen en mogelijkheden voor het opzetten van handel, oprichten van een bedrijf of verkopen van spullen. Het is een spel waarbij je kansen ziet, bepaalde risico’s loopt maar ook beloond wordt voor je inspanningen.
Bijvoorbeeld: zelfstandig ondernemer, online verkoper, entrepreneur.

17. Prestatiemotivatie
Mensen met een hoge prestatiemotivatie gaan bewust op zoek naar taken en werkzaamheden die hen uitdagen. Ze willen zich ontwikkelen en worden graag uitgedaagd. Het gaat hierbij niet zozeer om de competitie met anderen maar meer om het feit dat iemand zichzelf wil testen en beter worden.
Bijvoorbeeld: softwareontwikkelaar, hacker, rechercheur.

18. Rechtvaardigheid
Bij deze waarde vind je het belangrijk dat mensen zich aan de regels houden. Dat kan in beroepen waarbij normen gehandhaafd en gecontroleerd moeten worden of werk waarbij rechtvaardigheid belangrijk is.
Bijvoorbeeld: rechter, deurwaarder, belastinginspecteur.

19. Reizen
Voor sommige mensen is het een droom om voor hun werk te moeten reizen. Het kan niet ver genoeg zijn. Lange reizen en onderweg zijn, vreemde landen, culturen en andere omgevingen hebben een grote aantrekkingskracht.
Bijvoorbeeld: reisleider, diplomaat, scheepskapitein.

20. Rijk worden
Sommige mensen willen eenvoudigweg miljonair worden. Hoe, maakt niet uit. Mensen met deze drijfveer zullen over het algemeen ook gevoeliger zijn voor financiële prikkels en een hoog salaris. Functies met een bonusregeling of een aandeel in een bedrijf zijn voor mensen die veel geld willen verdienen extra aantrekkelijk.
Bijvoorbeeld: salesmanager, managing partner, investeerder.

21. Rustig werk
Sommige mensen komen het beste tot hun recht in een prikkelarme omgeving. Het liefst ziet voor hen elke dag hetzelfde eruit. Vaste werktijden, dezelfde werkzaamheden op dezelfde locatie zonder onverwachte onderbrekingen.
Bijvoorbeeld: operator, magazijnmedewerker, salarisadministrateur.

22. Specialist
Wil je gezien worden als de expert? Heb je interesse in een bepaald vakgebied en wil je hier altijd meer over weten? Als specialist kan je andere mensen helpen of alles vertalen over jouw vakmanschap. Medisch specialisten zijn een goed voorbeeld van een deskundige in hun eigen vakgebied. Maar je kan ook op heel andere terreinen een specialist worden. Van hobby’s tot en met recht en van bloemen tot en met duurzame energie.
Bijvoorbeeld: meubelrestaurateur, medisch specialist, sommelier.

23. Status
Status is een krachtige drijfveer. Jongeren willen na hun school of studie graag ergens werken wat goed is voor hun imago. Status houdt in dat je beroep respect afdwingt en aanzien geeft. Over het algemeen is het zo dat een functie meer status geeft als je hiervoor langer en op hoog niveau moet studeren.
Bijvoorbeeld: chirurg, piloot, advocaat, notaris.

24. Talentontwikkeling
Een grote drijfveer kan je eigen talent zijn. Je bent dan op zoek naar een werkomgeving waarin je jouw talenten en vaardigheden blijvend kunt ontwikkelen. Sommige organisaties profileren zich als talentontwikkelaars en bieden bijvoorbeeld de mogelijkheid om tijdens werktijden trainingen en cursussen te volgen. In sommige sectoren is het zelfs noodzakelijk om vaak bij te scholen. Denk aan functies op het gebied van IT, zorg, onderwijs en recht.
Bijvoorbeeld: software engineer, jeugdconsulent, trainer, jurist.

25. Zekerheid
Zekerheid is een sterke werkwaarde. Veel mensen vinden een vast contract erg belangrijk. Als werknemer kun je dan bijvoorbeeld makkelijker een hypotheek krijgen en heb je meer financiële zekerheid. Overheden en grote dienstverlenende bedrijven bieden over het algemeen de banen met de meeste rechtszekerheid.
Bijvoorbeeld: medewerker burgerzaken, schadebehandelaar, administratief medewerker bij de Belastingdienst.

werkwaarden oefening

Werkwaarden oefening

Wat zijn jouw belangrijkste werkwaarden?

Bovenstaande lijst met 25 waarden geeft een vrij compleet beeld van je mogelijke drijfveren. Vind je het moeilijk om werkwaarden te selecteren die je aanspreken of vind je er heel veel belangrijk? Probeer dan de volgende oefening.

Loop de lijst nog een keer langs en noteer elke werkwaarde die je enigszins tot sterk aanspreekt. Probeer er minimaal 5 te selecteren en als het er meer zijn is dat geen probleem. Nu heb je je eigen lijst. Maar welke vind je nu het belangrijkst? Selecteer de eerste werkwaarde in je lijst en vergelijk deze met de volgende werkwaarde. Welke vind je het belangrijkst? Je moet kiezen. Vervolgens vergelijk je de werkwaarde die je hebt gekozen met de volgende werkwaarde in jouw lijst. Je moet nu weer kiezen. Je gaat op deze wijze door totdat je alle werkwaarden bent langsgelopen. Je houdt nu je belangrijkste werkwaarde over.

Deze oefening kun je herhalen voor het bepalen van je een-na-belangrijkste werkwaarde. Je belangrijkste werkwaarde laat je weg uit je eigen lijst. Nu ga je vaststellen welke van de overgebleven werkwaarden voor jou het belangrijkste is.